RS58357B1 - Višeslojno telo kao sigurnosni element i postupak za njegovu izradu - Google Patents

Description

[0001] OPIS PRONALASKA

[0003] Pronalazak se odnosi na višeslojno telo sa dva sloja odnosno sistemom slojeva kao i na postupak za njegovu izradu.

[0004] Višeslojno telo kao sigurnosni element već je poznato iz stanja tehnike i biće i nadalje upotrebljavano za zaštitu od falsifikovanja novčanica, vrednosnih papira, ličnih dokumenataličnih karata ili takođe za zaštitu autentičnosti proizvoda. Višeslojno telo se zasniva na jednoj kombinaciji od više funkcionalnih slojeva, koji mogu da imaju na primer optički promenljive elemente (OVD = Optical Variable Devices), difraktivne elemente, parcijalno metalizirane slojeve ili utisnute-otštampane oznake.

[0005] Patentni dokument US 2012/0189159 se odnosi na jedan sigurnosni element koji sadrži jedan optički sistem.

[0006] Patentni dokument DE 102007 007 914 A1 tretira jedan utisnuti visoko prelamajući lak za izradu mikrooptičkih konfiguracija.

[0007] Patentni dokument WO 2009/053673 A1 se odnosi na jedan sigurnosni element za upotrebu u ili na sigurnosnim supstratima.

[0008] Patentni dokument GB 2464496 A se odnosi na sigurnosnu oznaku, koja ima jednu otštampanu – utisnutu sliku.

[0009] Patentni dokument DE 103 33 255 B3 se odnosi na jedan postupak za izradu jedne površinske mustre-uzorka.

[0010] Pri tome je poznato, da se takvo višeslojno telo proizvodi pomoću sekventnih-ponovljajućih aplikacija pri dizajniranju željenog niza slojeva. Da bi se dobilo višeslojno telo naročito zaštićeno od falsifikovanja, pri tome je poželjeno, da se puste da oznake pojedinačnih slojeva bez šavova prelaze jedna u drugu. Drugim rečima slojevi treba po mogućstvu da budu što tačnije postavljeni u registru rasređeni jedan prema drugome. Međutim to kod jedne ponavljajuće strukture višeslojnog tela nije pri tome uvek moguće ostvariti, pošto ovi postupci koji se koriste za izradu svakog pojedinačnog sloja su u odnosu na relativan položaj slojeva podložni toleranciji jedan prema drugome. Na taj načim ne mogu se pouzdano ostvariti željeni prelasci bez šavova između oznaka, što veom šteti jednoj sigurnosti protiv falsifikovanja kao i optičkom izgledu jednog takvog višeslojnog tela.

[0011] Pod pojmom registar ili tačnost-preciznost registracije podrazumeva se tačan položaja slojeva koji su raspoređeni jedan preko drugoga odnosno postavljeni relativno jedan prema drugome uz zadržavanje jedne željene tolerancije položaja.

[0012] Prema tome zadatak predmetnog pronalaska je, da pokaže-predloži postupak za izradu višeslojnog tela, kojim se omogućava izrada višeslojnog tela sa poboljšanom zaštitom protiv falasifikovanja. Dalji zadatak predmetnog pronalaska je, da predloži jedno naročito sigurnosno višeslojnog tela protiv falsifikovanja odnosno za zaštitu dokumenata.

[0013] Ovaj zadatak se rešava pomoću postupka za izradu jednog sigurnosnog elementa kao i pomoću jednog sigurnosnog elementa izvedenog u skladu sa nezavisnim zahtevima.

[0014] U ovom slučaju parcijalni drugi sloj odnosno parcijalni drugi sistem slojeva se upotrebljava kao maska, da bi se omogućilo da parcijalni prvi sloj odnosno parcijalni prvi sistem slojeva se strukturiše, čime se omogućava, da se oba sloja odnosno sistem slojeva rasporedi egzaktno u registru jedan prema drugome. Pri tome je naročito bitno, da se ovaj drugi parcijalni sloj odnosno drugi parcijalni sistem slojeva ne proteže samo u onom području, koje je prekriveno od strane prvog parcijalnog sloja odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva – znači u prvo delimično područje -, već se proteže u područje koje nije prekriveno prvim parcijalnim slojem odnosno prvim sistemom slojeva – znači u drugo delimično područje. Pri jednoj upotrebi drugog parcijalnog sloja odnosno drugog sistema slojeva kao maske, pri čemu se pri tome ovde podrazumeva, da pri strukurisanju prvog sloja odnosno prvog sistema slojeva ovaj ili ovi slojevi u onom području, koje je prekriveno od strane drugog parcijalnog sloja odnosno drugog parcijalnog sistema slojeva, ili ostaju selektivno zadržani ili su selektivno uklonjeni. Na osnovu toga se pri strukturisanju dobija jedno definisano označavanje položaja–markacija između oba sloja odnosno oba sistema slojeva, tako da se oni registruju tačno rasopređeni jedan prema drugome, na primer sastavljeni jedan uz drugi bez šavova. Pod sistemom slojeva treba ovde podrazumevati svaki raspored sa više slojeva. Pri tome slojevi mogu biti raspoređeni u pravcu normale na površinu sistema slojeva jedan preko drugoga ili takođe raspoređeni u jednoj ravni jedan pored drugoga. Takođe je moguća i jedna kombinacija tako raspoređenih slojeva u vertikalnom i horizontalnom pravcu.

[0015] Pod pojmom preklapanje će se podrazumevati pri tome, da su postojeća delimična područja sa podignutim-zategnutim ravnima u pravcu normale na površinu prvog odnosno drugog sloja, znači posmatrani u pravcu u kome leže poređani slojevi višeslojnog tela, raspoređeni jedan preko drugoga odnosno najmanje delimično raspoređeni jedan preko drugoga.

[0016] Izrada oba sloja odnosno oba sistema slojeva ne mora da sledi u predstavljenom redosledu, to znači drugi parcijalni sloj odnosno drugi parcijalni sistem slojeva može takođe da bude izrađen pre prvog parcijalnog sloja odnosno pre prvog parcijalnog sistema slojeva. Slojevi odnosno sistem slojeva može pri tome da bude direkno izrađen na supstratu, direkno izrađen jedan za drugim ili ispod izrađenog proizvoljnog međusloja.

[0017] Strukturisanje prvog parcijalnog sloja odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva u proizvodnom koraku c) sledi prvenstveno pomoću postupka nagrizanja. Pri tome je pogodno, kada parcijalni drugi sloj odnosno parcijalni drugi sistem slojeva je jedan rezistent na nagrizanje odnosno sadrži jedan rezistent na nagrizanje.

[0018] Pod pojmom rezistent na nagrizanje treba pri tome podrazumevati jednu supstancu, koja je otporna na sredstvo za nagrizanje i pri čemu može da se sloj zaštiti protiv sredstva za nagrizanje jednom supstancom otpornom na nagrizanje kada se on prekrije ovom supstancom pre nastupa sredstva za nagrizanje.

[0019] Kod ove izvedene forme nakon izrade oba sloja odnosno sistema slojeva dakle primenom sredstva za nagrizanje na rezultantnoj gomili slojeva doći će do pojave, da se ovaj prvi parcijalni sloj odnosno prvi parcijalni sistem slojeva pri tome otklanja-otstranjuje, kada nije prekriven drugim parcijalnim slojem odnosno drugim parcijalnim sistemom slojeva.

[0020] Jedan rezistent na nagrizanje prvenstveno može da bude jedan lak, koji sadrži naročito neke vezivne materije, materije za bojenje, pigmente, naročito obojene ili neobojene pigmente, efektne pigmente, sisteme sa tankim film-slojevima, holesterinske tečne kristale i/ili metalne i/ili nemetalne nano čestice. Time se ispunjava drugi parcijalni sloj odnosno drugi parcijalni sistem slojeva i to ne služi samo kao zaštitna funkcija pri strukturisanju prvog parcijalnog sloja odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva, već takođe samostalno ostvaruje jedno dekorativno dejstvo odnosno stvara jedan dekorativan utisak. Takođe je moguće, da se za drugi parcijalni sloj odnosno drugi parcijalni sistem slojeva upotrebi više različitih rezistentnih sredstava na nagrizanje, na primer rezistentni lak sa različitim dodacima boja, kako bi se proizveli dalji vizuelni efekti.

[0021] Sredstvo za nagrizanje upotrebljeno za strukturisanje prvog parcijalnog sloja odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva zavisi pri tome od konstrukcije-sastava ovog sloja odnosno ovog sistema slojeva. Za naročito značajne neprovidne metalne slojeve ili naročito transparentne ili pozirne HRI slojeve (HRI = High Refractive Index) pogodni su kao sredstvo za nagrizanje na primer natrijum-hidroksid, kalijum-hidroksid, natrijum-karbonat, tetrametilamonijumhidroksid ili natrijumetilendiamintetra-acetat. Za ovakva sredstva za nagrizanje pogodni su na primer rezistenti na nagrizanje na bazi PVC materije ( polivinil-hlorid ), poliesterska smola, akrilati, pri čemu se na tipičan načim mogu da umešaju dalje materije koje stvaraju film - sloj kao što je nitroceluloza. Nagrizanje se može pri tome sprovesti uz pomoć mehaničke agitacije, na primer pomoću četkica, potpomognuto kretanjem kade za nagrizanje ili potpomognuto ultrazvučnom obradom. Uobičajena temperatura za postupak nagrizanja leži prvenstveno u području između 15<0>C i 75<0>C.

[0022] Strukturisanje parcijalnog prvog sloja odnosno parcijalnog prvog sistema slojeva u proizvodnom koraku c) može dalje da usledi prvenstveno pomoću Lift-Off postupka (postupak za izradu metalnih mikro struktura). Pri tome je pogodno, kada parcijalni drugi sloj odnosno parcijalni drugi sistem slojeva je jedan lak za pranje odnosno sadrži jedan lak za pranje.

[0023] Kod Lift-Off postupka će se lak za pranje odstraniti pomoću jednog sredstva za rastvaranje. Pri tome lak za pranje mora biti rastvorljiv u dotičnom sredstvu za rastvaranje. Preporučljivo je da se na osnovu zahteva za zaštitu okoline upotrebi voda kao sredstvo za rastvaranje. Pogodni lakovi za pranje su na primer izvedeni na bazi polivinilalkohola (PVA) ili polivinilpirolidona (PVP) i mogu da sadrže dodatne materije za punjenje-ispunu, koji olakšavaju dalje otsrtranjivanje laka za pranje. Otstranjivanje laka za pranje sledi u jednom kupatilu sa sredstvom za rastvaranje ili pomoću prskanja sredstva za rastvaranje, prvenstveno na temperaturi od 15<0>C do 65<0>C. Kao i kod nagrizanja, može se i ovde otstranjivanje laka za pranje sprovesti potpomognuto mehanički, na primer pomoću četkica, kretanjem kupatila sa sredstvom za rastvaranje, prskanjem sredstva za rastvaranje ili potpomognuto ultrazvučnom obradom.

[0024] U području, u kome je na parcijalni prvi sloj odnosno na parcijalni prvi sistem slojeva nanet lak za pranje, biće parcijalni prvi sloj odnosno parcijalni prvi sistem slojeva uklonjen zajedno sa lakom za pranje. Zači da parcijalni prvi sloj odnosno parcijalni prvi sistem slojeva ostaje samo u onoj oblasti u kojoj on nije prekriven odnosno nije preklopljen sa parcijalnim drugim slojem odnosno sa parcijalnim drugim sistemom slojeva. Na taj način znači nastaje jedan negativ za preklopljena područja. Ovo naročito ima smisla, kada je lak za pranje sastavni deo jednog sistema slojeva, tako da pri tome ostaje kakav jeste, pri čemu su onda preostali sastavni delovi ovog sistema slojeva koji nisu odstranjeni lakom za pranje postavljeni tačno prema registru u odnosu na preostala područja prvog sloja odnosno prvog sistema slojeva. Strukturisanje parcijalnog prvog sloja odnosno parcijalnog prvog sitema slojeva u proizvodnom koraku c) može dalje da usledi pomoću maske za osvetljavanje. Pri tome znači parcijalni drugi sloj odnosno parcijalni drugi sistem slojeva dejstvuje pri strukturisanju samo kao maska za osvetljavanje ili će se strukturisanje obaviti pomoću jedne separatne maske za osvetljavanje. Pri tome je pogodno, kada parcijalni drugi sloj odnosno parcijalni drugi sistem slojeva je jedan zaštitni lak odnosno sadrži jedan zaštitni lak.

[0025] Pod zaštitnim lakom treba pri tome podrazumevati jednu supstancu, koja pri osvetljavanju parcijalnog prvog sloja odnosno parcijalnog prvog sistema slojeva absorbuje određeno područje talasnih dužina upotrebljene svetlosti. Pri osvetljavanju parcijalnih slojeva odnosno parcijalnih sistema slojeva oni će biće osvetljavani po celoj svojoj površini sa svetlošću koja ima zahtevano područje talasnih dužina, pri čemu se osvetljavanje vrši prvenstveno normalno na ravan slojeva. Uobičajeno je da se za osvetljavanje koristi svetlost sa talasnim dužinama na primer od 250 nm do 420 nm. Osvetljavanje sledi prvenstveno sa jednom dozom od 10 mJ/cm<2>do 500 mJ/cm<2>. Vreme osvetljavanja izračunava se na osnovu osetljivosti upotrebljenog materijala i snage raspoloživog izvora za osvetljavanje.

[0026] Kada drugi parcijalni sloj odnosno drugi parcijalni sistem slojeva leže ispred kao prvi, znači da je prvi parcijalni sloj odnosno prvi parcijalni sistem slojeva zahvaćeni sa malo svetlosti, pri čemu svetlost poseduje gore navedene talasne dužine.

[0027] Takođe je moguće, da se kombinuju rezistent na nagrizanje i zaštitni lak pomoću dodatka jedne absorbirajuće supstance, na primer gore pomenuti UV- absorber, materije sa bojom, pigmenti sa bojom ili rasejanim-rasprašenim supstancama kao što je na primer titan-dioksid za izradu jednog laka kao rezistenta na nagrizanje.

[0028] Zaštitni lak je pre svega jedan lak, koji sadrži naročito vezivno sredstvo, materije sa bojom, pigmente, naročito obojene ili neobojene pigmente, efektne pigmente, sisteme sa tankim filmslojevima, holesterinske tečne kristale i/ili metalne i/ili nemetalne nano čestice. Pogodan zaštitni lak je sastavljen na bazi PVC (polivinil-hlorid), poliestera ili akrilata. Pri tome drugi parcijalni sloj odnosno drugi parcijalni sistem slojeva ne ispunjava samo zaštitnu funkcija pri strukturisanju prvog parcijalnog sloja odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva, već takođe može samostalno da ostvaruje jedno dekorativno dejstvo odnosno stvara jedan dekorativan utisak. Takođe je moguće, da se za drugi parcijalni sloj odnosno drugi parcijalni sistem slojeva upotrebi više različitih zaštitnih lakova, na primer zaštitni lak sa različitim dodatcima boja, da bi se proizveli dalji vizuelni efekti.

[0029] Da bi se ostvarilo željeno strukturisanje, pogodno je, kada parcijalni prvi sloj odnosno parcijalni prvi sistem slojeva je jedan foto lak odnosno sadrži jedan foto lak.

[0030] Jedan foto lak pri osvetljavanju sa jednom svetlošću sa određenim područjem talasnih dužina menja svoje hemijske i/ili fizičke osobine, tako da se ove različite osobine koje se pojavljuju kod osvetljenih i neosvetljenih područja mogu iskoristiti, kako bi se u jednom području selektivno uklonio foto lak. Primera radi kod osvetljavanja menja se kod foto laka njegova rastvorivost u odnosu na jedan rastvarač odnosno razvijač, koji se može upotrebiti posle osvetljavanja za razvijanje foto laka. Kod pozitivnog foto laka biće pri njegovom osvetljavanju selektivno odstranjeno njegovo osvetljeno područje neposredno posle koraka razvijanja, a kod negativnog foto laka biće odstranjeno neosvetljeno područje. Jedan foto lak može znači da služi takođe i kao lak za pranje.

[0031] Pogodni pozitivni foto lakovi sa na primer AZ 1518 ili AZ 4562 proizvod firme AZ Elektronic Materials na bazi fenolne smole/diazohinona. Pogodni negativni foto lakovi su na primer AZ nLOF 2000 ili ma-N 1420 proizvod firme Micro resist tecnology GmbH, koji su na primer na bazi derivata cimetne kiseline. Ovi foto lakovi mogu prvenstveno da se osvetleozrače sa svetlom koja ima jedno području talasnih dužina od 250 nm do 440 nm. Potrebna doza zračenja određuje se na osnovu pojedinačne debljine slojeva, talasne dužine svetla i osetljivosti upotrebljenog foto laka.

[0032] Za razvijanje ovog foto laka pogodan je na primer tetrametilamonijum-hidroksid. Razvijanje se odvija prvenstveno na temperaturi od 15<0>C do 65<0>C, pri čemu vreme razvijanja iznosi prvenstveno od 2 sekunde pa do manje od jedng minuta. Ovde se takođe može postupak razvijanja i njime izazvano lokalno odstranjivanje foto laka sprovesti uz pripomoć već ranije navedene mehaničke agitacije, kao što su na primer četkice, brisači, mlaznice sa medijumom za razvijanje ili uz pomoć ultrazvučne obrade.

[0033] Foto lak takođe može da sadrži naročito vezivna sredstva, materije sa bojom, pigmente, naročito obojene pigmente, efektne pigmente, sisteme sa tankim film-slojevima, holesterinske tečne kristale i/ili metalne i/ili nemetalne nano čestice, da bi se ostvarili dopunski dekorativni efekti.

[0034] Dalje je pogodno, kada se u proizvodnom koraku a) odnosno koraku b) proizvede prvi parcijalni sloj odnosno prvi parcijalni sistem slojeva odnosno parcijalni drugi sloj odnosno parcijalni drugi sistem slojeva pre svega po celoj površini ili makar na većem površinskom području i konačno strukturiše. Ovaj postupak izrade na celoj površini ili na većem delu površine može da usledi pomoću postupka štampanja ili pomoću isparavanja odnosno istiskivanja parom.

[0035] Konačno strukturisanje parcijalnog prvog sloja odnosno parcijalnog prvog sistema slojeva i/ili parcijalnog drugog sloja odnosno parcijalnog drugog sistema slojeva u proizvodnom koraku a) odnosno koraku b) sledi prvenstveno pomoću nagrizanja, Lift-Off postupkom ili osvetljavanjem pomoću maske. Ovo sledi analogno za strukturisanje parcijalnog prvog sloja odnosno parcijalnog prvog sistema slojeva u proizvodnom koraku c), kako je to predhodno opisano. Potreban rezistent na nagrizanje, zaštitni lak ili lak za pranje mogu biti pri tome naneti ponovo kao sastavni deo jednog ili oba sistema slojeva ili naneti kao dodatni slojevi. Ovi dodatni slojevi mogu ponovo ostati kao sastavni delovi sistema slojeva ili takođe mogu biti odstranjeni u jednom daljem proizvodnom koraku. U slučaju maske za osvetljavanje može se za taj postupak upotrebiti takođe jedna eksterna maska pri osvetljavanju, koja će se postaviti na svaki ponaosob sloj odnosno na svaki ponaosob sistem slojeva. Ali su takođe mogući i postupci, u kojima se parcijalno pomoću lasera uklanjaju određena područja ovog prvog sloja ili ovog prvog sistema slojeva. Takav postupak pogodan je naročito za individualno markiranje sigurnosnih elemenata.

[0036] Dalje je takođe moguće, da kod strukturisanja drugog parcijalnog sloja odnosno drugog parcijalnog sistema slojeva u proizvodnom koraku b) usledi istovremeno strukturisanje prvog parcijalnog sloja odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva prema proizvodnom koraku c). Ovim putem će se ovaj postupak strukturisanja sprovesti na naročito jednostavan i brz način. Alternativno je takođe moguće, da se u proizvodnom koraku a) i/ili u koraku b) izvede strukturisanje parcijalnog prvog sloja odnosno parcijalnog prvog sistema slojeva i/ili parcijalnog drugog sloja odnosno parcijalnog drugog sistema slojeva. Pri tome će se ovde prvenstveno primeniti jedan postupak štampanja, naročito duboka štampa, flekso štampa, offset štampa, sito štampa, digitalna štampa, naročito mlazna štampa (inkjet odnosno nonimpact printer-štampač).

[0037] Prvenstveno prvi parcijalni sloj odnosno prvi parcijalni sistem slojeva je jedan sloj za refleksiju odnosno prvenstveno sadrže jedan sloj za refleksiju, koji se sastoji iz jednog naročito neprovidnog materijala i/ili iz jednog naročito transparentnog materijala ili jednog prozirnog materijala sa visokim indeksom prelamanja svetlosti (pri tome je zamišljen jedan veliki realni deo komleksnog indeksa prelamanja), i/ili najmanje jedan jednobojni ili višebojni sloj sa lakom i/ili Fabry-Perot sistem sloja (Fabry-Pe'rot filter).

[0038] Dalje je povoljno, kada parcijalni drugi sloj odnosno parcijalni drugi sistem slojeva predstavlja najmanje jedan transparentni, prozirni ili takođe jedan opsežan jednobojni ili višebojni neprovidni sloj sa lakom, naročito jedan lak za nagrizanje i/ili zaštitni lak i/ili Fabry-Perot sistem sloja ili sadrži ove predhodno navedene slojeve. Pomoću primene odnosno kombinacijom takvih slojeva ili sistema slojeva za parcijalni prvi i drugi sloj odnosno za parcijalni prvi i drugi sistem slojeva omogućena je izrada mnogobrojnih optičkih efekata, koji znatno doprinose zaštiti od falsifikovanja i stvaraju odgovarajući optički izgled odnosno omogućavaju pojavljivanje odgovarajuće optičke slike.

[0039] Pri tome je prvenstveno povoljno kada su prvi parcijalni sloj odnosno prvi parcijalni sistem slojeva i/ili drugi parcijalni sloj odnosno drugi parcijalni sistem slojeva nanesu u obliku jednog motiva, mustre-uzorka, simbola, slike, loga ili alfanumeričkih karaktera, naročito brojeva ili slova. Slojevi ili sistemi slojeva se mogu još pre strukturisanja ili prvenstveno posle strukturisanja prvog parcijalnog sloja odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva dopuniti sa jednim takvim motivom, mustrom-uzorkom, simbolom, slikom, logom ili alfanumeričkim karakterima, naročito brojevima ili slovima. Tako izrađeni grafički elemenati, koji su nastali pomoću zajedničkog dejstva više slojeva, su naročito teški za reprodukovanje odnosno falsifikovanje i samim tim su naročito povoljni kao sigurnosni elementi za zaštitu od falsifikovanja.

[0040] Dalje se dobija prednost, kada se prvi parcijalni sloj odnosno prvi parcijalni sistem slojeva i/ili drugi parcijalni sloj odnosno drugi parcijalni sistem slojeva nanesu u obliku jednog jednodimenzionalnog ili dvodimenzionalnog linijskog rastera i/ili tačkastog rastera. Pored toga je takođe moguća transformacija linijskog rasterat, na primer pomoću izrade talasastih linija, koje pri tome mogu da imaju promenljivu širinu linija. Tačke jednog tačkastog rastera mogu imati različite željene geometrijske oblike i/ili imaju različite veličine i ne moraju biti isključivo kružnog oblika. Na primer moguće je da se tačkasti raster izvede sa tačkama koje su u obliku trougla, pravougla, željenog mnogougla, zvezdastog oblika ili u obliku nekog simbola. Tačkasti raster može takođe biti sastavljen iz tačaka sa različitim dimenzijama i/ili iz različito formiranih tačaka. Upravo pomoću takvih rastera sa grafičkim elementima, koji zajednički dejstvuje u jednom dotičnom drugom sloju odnosno u dotičnom drugom sistemu slojeva, mogu se izraditi dalji grafički efekti, kao što su na primer polutonske (foto) slike. Pri tome linijski i tačkasti rasteri prvenstveno imaju jednu širinu rastera manju od 300 µm, prvenstveno manju od 200 µm i veću od 25 µm i prvenstveno veću od 50 µm. Širina rastera se može takođe varirati preko daljeg dela rastera. Jačina-debljina linija odnosno prečnik tačaka iznosi prvenstveno od 25 µm do 150 µm i može se varirati na isti način. Takav raster dejstvuje na druge grafičke elemente, koji su premešteni iz rastera ali koji se samostalno golim okom ne mogu više zapaziti kao takvi.

[0041] Dalje je povoljno, kada se supstrat jednog nosećeg sloja, naročito jedne folije od veštačkog plastičnog materijala, sastoji prvenstveno od poliestera, naročito od PET (polietilentereftalat), i/ili se jedan sloj za odvajanje sastoji na primer od jednog polimer-laka, na primer od PMMA (polimetilmetakrilat) ili od supstance na bazi voska. Jedan takav noseći sloj daje višeslojnom telu kod njegove izrade i kasnije pri rukovanju dobru stabilnost i štiti ga od mogućeg oštećenja. Jedan sloj za odvajanje omogućava lakše odvajanje sigurnosnih elemenata od nepotrebnih slojeva koji nemaju značaja, kao što je noseći sloj, tako da se može prikladno naneti na željeni dokument ili objekat, naročito u formi jedne toplo utisnute folije sa nosećeg sloja kao noseće folije i na taj način se može sigurnosni element kao prenešena transfer-naslaga utisnuti sa noseće folije na jednu podlogu.

[0042] Prvenstveno supstrat sadrži jedan replicirajući sloj (ponovljeni-duplirani sloj) sa jednim difrakcionim (svetlosno prelamajućim) površinskim reljefom. Replicirajući sloj se može sastojati iz jednog termoplastičnog replicirajućeg laka to znači termički otvrdnjavajućeg ili sušećeg replicirajućeg laka ili UV otvrdnjavajućeg replicirajućeg laka ili se sastoji od jedne mešavine iz ovih lakova.

[0043] Pri tome je veoma povoljno, kada u replicirajućem sloju korišćeni površinski reljef ima jedan optički varjabilan element, naročito jedan hologram, Kinegram® ili Trustseal®, jednu prvenstveno u sinusnoj formi difrakcionu rešetku, jednu asimetričnu reljefnu strukturu, jednu blaze-rešetku (optička rešetka za maksimalno savijanje svetlosti), jednu prvenstveno izotropnu ili anizotropnu mat-strukturu, jednu svetlosno difrakcionu, svetlosno prelamajuću, svetlosno fokusirajuća mikro strukturu ili nano strukturu, jedno binarno ili kontinualno prizmatično sočivo, jednu strukturu sa mikro prizmama, jednu strukturu sa mikro sočivima ili jednu kombinaciju struktura formiranu iz navedenih struktura.

[0044] Pomoću takvih struktura ili iz kombinovanih struktura formiranih iz navedenih struktura ostvaruju se višestruki optički efekti, pri čemu je ove strukture pored toga veoma teško reprodukovati i nije ih uopšte moguće sa uobičajenim optičkim metodama kopirati ili veoma teško, tako da se sa njima dobijaju višeslojna tela naročito bezbedna odnosno dobro zaštićena od falsivikovanja.

[0045] Dalje je pogodno, kada se u jednom daljem proizvodnom koraku d) nanese jedan treći sloj odnosno treći sistem slojeva koji predstavlja ili koji sadrži naročito jedan HRI-sloj i/ili sloj sa lepkom.

[0046] Sloj sa lepkom se mora koristiti, da bi se višeslojno telo pričvrstilo na jednu podlogu, na primer na jedan zaštićeni odnosno osigurni dokument. HRI-slojevi su naročito pogodni za zajednički spoj sa raširenom površinskom reljefnom strukturom, koja pomoću transparentnog HRI-sloja može da se vidljivo prikaže takođe u području, u kome prvi i/ili drugi sloj odnosno prvi i/ili drugi sistemi slojeva nemaju pripremljeni metalni neprovidni sloj. Kao materijal za jedan HRI-sloj pogodan je na primer cink-sulfid ili takođe titan-dioksid ili cirkonijumdioksid.

[0047] Jedno tako dobijeno višeslojno telo se može naći u primeni kao bezbednosni element, naročito za jedan zaštićeni dokument, naročito za zaštitu novčanica, vrednosnih papira, lične karte, pasoša ili kreditnih kartica.

[0048] U narednom delu biće pronalazak bliže objašnjen na osnovu više izvedenih primera uz pomoć priloženih slika nacrta odnosno crteža. Oni pokazuju:

[0049] Slika 1A-C: jedno višeslojno telo i proizvodni koraci za izradu jednog višeslojnog tela sa jednim metalnim slojem i sa jednim jednobojnim slojem sa lakom;

[0050] Slika 2A-C: jedno višeslojno telo i proizvodni koraci za izradu jednog višeslojnog tela sa jednim metalnim slojem i sa jednim dvobojnim slojem sa lakom;

[0051] Slika 3: jedan prikaz preseka kroz jedan međuprodukt pri izradi jednog višeslojnog tela prema slici 2;

[0052] Slika 4: jedan prikaz preseka kroz drugi međuprodukt pri izradi jednog višeslojnog tela prema slici 2;

[0053] Slika 5: jedan prikaz preseka kroz treći međuprodukt pri izradi jednog višeslojnog tela prema slici 2;

[0054] Slika 6: jedno višeslojno telo sa metalnim slojem, sa jednim jednobojnim slojem sa lakom, sa jednom diraktivnom strukturom i jednim HRI-slojem;

[0055] Slika 7A-C: jedno višeslojno telo i proizvodni koraci za izradu jednog višeslojnog tela sa dva metalna sloja i sa jednim jednobojnim slojem sa lakom;

[0056] Slika 8A-C jedno višeslojno telo i proizvodni koraci za izradu jednog višeslojnog tela sa jednim metalnim slojem, sa jednim HRI-slojem i sa jednim jednobojnim slojem sa lakom;

[0057] Slika 9A-C: jedno višeslojno telo i proizvodni koraci za izradu jednog višeslojnog tela sa jednim mikro strukturisanim metalnim slojem i sa jednim jednobojnim slojem sa lakom;

[0058] Slika 10: jedan prikaz preseka kroz jedan međuprodukt pri izradi jednog višeslojnog tela prema slici 9;

[0059] Slika 11: jedan prikaz preseka kroz drugi međuprodukt pri izradi jednog višeslojnog tela prema slici 9;

[0060] Slika 12: jedan prikaz preseka kroz treći međuprodukt pri izradi jednog višeslojnog tela prema slici 9;

[0061] Slika 13: jedan prikaz preseka kroz gotovo višeslojno telo prema slici 9;

[0062] Slika 14: jedan detaljni izgled strukture jednog metalnog sloja i jednog sloja sa lakom za višeslojno tela prema slici 9:

[0063] Slika 15A-C: jedno višeslojno telo i proizvodni koraci za izradu jednog višeslojnog tela sa jednim metalnim slojem i izgled prednje strana sloja sa lakom;

[0064] Slika 16A-C: jedno višeslojno telo i proizvodni koraci za izradu jednog višeslojnog tela sa jednim u rasteru prikazanim metalnim slojem i u rasteru prikazanim slojem sa lakom;

[0065] Slika 17A-C: jedno višeslojno telo i proizvodni koraci za izradu jednog višeslojnog tela sa jednim mikro strukturisanim metalnim slojem i jednim višebojnim slojem sa lakom;

[0067] Slika 18 A-E: jedno višeslojno telo i proizvodni koraci za izradu jednog višeslojnog tela sa jednim mikro strukturisanim metalnim slojem i jednim jednobojnim slojem sa lakom.

[0069] Slika 1 prikazuje jedan prvi izvedeni primer jednog višeslojnog tela 10, koje se može naći u primeni kao sigurnosni element, naročito za jedan zaštićeni dokument, naročito za zaštitu novčanica, vrednosnih papira, lične karte, ulaznica ili za zaštitu pakovanja proizvoda. Višeslojno telo 10 sadrži jedan prvi sloj 11, koji je formiran kao metalni sloj, na primer izveden od aluminijuma, kao i jedan drugi sloj 12, koji je formiran kao obojeni lak rezistentan na nagrizanje. Pored aluminijuma takođe su pogodni kao metalni slojevi bakar, srebro ili hrom ili takođe različite metalne legure.

[0070] Kako je to prikazano na slici 1a, pri izradi višeslojnog tela 10 najpre se proizvodi prvi sloj 11, što može da usledi na primer pomoću postupka isparavanja na jedan supstrat, koji ovde nije prikazan. Postupak izrade isparavanjem sledi prvenstveno u vakumu pomoću termičkog isparavanja, pomoću elektronskog zračnog isparavanja ili takođe pomoću katodnog rasprašivanja. Debljina sloja prvog sloja 11 iznosi pri tome prvenstveno 5 nm do 100 nm, dalje prvenstveno 15 nm do 40 nm.

[0071] Na kraju prvi sloj 11 izrađen isparavanjem može pomoću poznatog postupka da se parcijalno ukloni, na primer pomoću parcijalno nanetog rezistenta na nagrizanje posle isparavanja i dodatnim nagrizanjem uzimajući u obzir otstranjivanje rezistenta na nagrizanje; na primer kroz parcijalno nanošenje jednog laka za pranje pre isparavanja i ispiranjem (Lift-Off) posle isparavanja ili parcijalnim nanošenjem jednog foto laka posle isparavanja i dodatnim osvetljavanjem i kao posledica toga sledi uklanjanje osvetljenih ili neosvetljenih sastavnih delova foto laka u zavisnosti od vrste foto laka (pozitivan ili negativan).

[0072] Alternativno se neće vršiti isparavanje preko cele površine supstrata, pri čemu se sloj 11 izrađuje delimično tačnije rečeno samo parcijalno, tako da se on nalazi u jednom prvom području 111 i ne nalazi se u jednom drugom području 112. Ovde se pri tome koriste razni poznati postupci, kao što je na primer zaštitno pokrivanje pomoću jedne prateće maske ili utisnutim uljem, kojim se sprečava izdvajanje metalnog sloja u procesu isparavanja.

[0073] Na supstrat se može već naneti pre toga jedna replicirajuća difraktivna struktura, na primer u formi jednog optički promenljivog elementa (OVD = Optical Variable Devices), naročito jedan hologram, Kinegram® ili Trustseal®, jedna difrakciona rešetka prvenstveno izvedena u sinusnoj formi, jedna asimetrična reljefna struktura, jedna blaze-rešetka (optička rešetka za maksimalno savijanje svetlosti), jedna prvenstveno izotropna ili anizotropna mat-struktura, ili jedna svetlosno difrakciona i/ili svetlosno prelamajuća i/ili svetlosno fokusirajuća mikro struktura ili nano struktura, jedno binarno ili kontinualno prizmatično sočivo, jedna struktura sa mikro prizmama, jedna struktura sa mikro sočivima ili jedna kombinacija struktura formirana iz navedenih struktura. Ovo može da postoji ali takođe nije nužno.

[0074] Prvi sloj 11 ne mora takođe, kako je to pokazano, da se drži postojećih odnosa, već može da bude po želji strukturisan i da ima jednu željenu formu.

[0075] U sledećem proizvodnom koraku biće drugi sloj 12 otisnut-otštampan na prvi sloj 11 u obliku jedne pomoću zračenja formirane mustre. Kao štamparska tehnika ovde će se prvenstveno koristiti duboka štampa, flekso štampa, offset štampa, sito štampa ili digitalna štampa, naročito mlazna štampa (non-impact štampač).

[0076] Pored toga drugi sloj 12 se ne pruža samo preko područja 111, koje je prekriveno prvim slojem 11, pri čemu ga ne pokriva u potpunosti, već se takođe pruža i preko područja 112, koje nije prekriveno prvim slojem 11. U slučaju da ispred leži jedna replicirajuća difraktivna struktura, sledi štampanje prvenstveno u registru za ovu strukturu, pri čemu je za postupak štampanja poželjna tolerancija od /− 1 mm, prvenstveno /− 0,5 mm.

[0077] Upotrebljeni lak za postupak štampanja drugog sloja 12 je rezistentan na nagrizanje, znači da je rezistentan prema jednom sredstvu za nagrizanje, kojim se može da rastopi metal prvog sloja 11. Kod upotrebe aluminijuma kao metala za prvi sloj 11 može odgovarajuće sredstvo za nagrizanje da bude na primer u vidu natron lužine (lužina sode bikarbone). Kao rezistent na nagrizanje pogodan je na primer jedan lak na bazi kopolimera od PVC/PVAc (polivinilacetat).

[0078] Lak dalje sadrži boje, pigmente, prvenstveno obojene i neobojene pigmente ili efektnepigmente, sisteme tankih-film slojeva ili tečne holesterinske kristale ili nano čestice, tako da on sa time proizvodi jedan optički vidljiv efekat.

[0079] Posle štampanja drugog sloja 12 izradiće se ovaj na slici 1b prikazani međuprodukt sa predhodno opisanim sredstvom za nagrizanje. Nagrizanje sledi pri jednoj koncentraciji sredstva od 0,1% do 5%, pri jednoj temperaturi sredstva za nagrizanje od 15<0>C do 75<0>C i u vremenu trajanja postupka od 5 sekundi do 100 sekundi. Jedan pogodan rezistent na nagrizanje je na primer jedan lak na bazi kopolimera od PVC/PVAc (polivinilacetat), koji je utisnut sa jednom debljinom sloja prvenstveno od 0,1 µm do 10 µm. U ovom području koje nije prekriveno sa drugim slojem 12 rastopiće se pri tome prvi sloj 11. Na postupak nagrizanja može se priključiti jedan radni korak ispiranja, na primer sa vodom i radni korak sušenja.

[0080] Slika 1c pokazuje jedan krajnji izgled višeslojnog tela 10, pri čemu je on na slici prikazan gledano od otštampane strane prema suprotnoj strani zalepljenoj za podlogu. Ovde se jasno razaznaje, da su strukture prvog sloja 11 i drugog sloja 12 prenete bešavno jedna u drugu, znači da su raspoređene tačno registrovane. Ova strana prikazana na crtežu je takođe tipična strana sa koje se posmatra višeslojnog tela 10. Ukoliko leži ispred kao prva jedna replicirajuća difraktivna struktura, to deluj kod prvog sloja 11 kao sloj za refleksiju, tako da je difraktivna struktura u području prvog sloja 11 vidljiva naročito jasno. Pomoću jednog dodatnog oblaganja sa jednim slojem sa lepkom, koji ovde nije prikazan, može se ova difraktivna struktura kompletno odstraniti u području 111 koje nije prekriveno prvim slojem 11, u slučaju kada sloj sa lepkom ima jedan blizak indeks prelamanja (na primer oko 1,5) kao što je indeks prelamanja kod replicirajućeg sloja i to zato što nikakav optički dejstvujući granični sloj nije formiran između sloja sa lepkom i replicirajućeg sloja. Pri tome je prvenstveno potrebno da se indeksi prelamanja oba susedne sloja ne razlikuju više od 0,1 jedan od drugoga. Sloj sa lepkom služi istovremeno kao aplikacija višeslojnom telu 10 na jednoj podlozi, na primer na jednoj novčanici. Boja može nadalje da bude izvedena kao transparentna ili prozirna, tako da se ispod nje ležeća podloga jasno raspoznaje ali moguće je takođe da bude nadalje izvedena i kao neprovidna.

[0081] Kao zamena za jedan metalni sloj može da se za prvi sloj 11 upotrebi više obojenih slojeva granično postavljenih jedan uz drugoga, koji mogu da se otštampaju na supstratu. Pogodan lak za to je na primer foto lak, kao što je na primer AZ 1518 proizvod firme AZ Electronic Materials. Drugi sloj 12 je pri tome jedan zaštitni lak, na primer jedan transparentni ili neprovidni lak sa jednim UV-blokerom (blokirajuće sredstvo). Za to je povoljan naročito derivat benzofenona ili visokodisperzni titan-dioksid. Drugi sloj 12 se pri tome treba da otštampa tako da se preklopi sa graničnim područjem sloja sa bojom prvog sloja 11. Posle osvetljavanja cele površine sa svetlošću, koja ima talasnu dužinu prvenstveno u području od 320 nm do 430 nm, sa jednom dozom osvetljavanja prvenstveno od 10 mJ/cm<2>do 500 mJ/cm<2>i nagrizanjem sa na primer 0,3% NaOH pri jednoj temperaturi prvenstveno od oko 50<0>C za vreme od prvenstveno 10 sekundi do 30 sekundi, ostaje jedino boja kao sastavni deo prvog sloja 11, tamo gde nije bio prvi sloj 11 prekriven sa drugim slojem 12 i na taj način se formira jedan višebojni dekor. Ukoliko je na primer drugi sloj 12 izveden u obliku giljoš linija (Guilloch – linija), tako da gotovo višeslojno telo ima izvedene giljoš linije odnosno ono je giljoširano, pri čemu su boje prikazane sa prelaženjem, znači da je urađeno sa takozvanom iris-štampom (iris - efekat).

[0082] Višeslojno telo 10 prikazano na slici 2 izrađeno je analogno višeslojnom telu 10 sa slike 1. Jedina razlika je u tome što se u drugom proizvodnom koraku prema slici 2b ovaj drugi sloj 12 formira kao sistem slojeva pomoću štampanja dva različito obojena sloja 121 i 122 sa lakom. Oba obojena sloja 121 i 122 sa lakom mogu se pri tome prekriti u nekim područjima i biće prvenstveno u jednom registru otštampani sa tolerancijom prvenstveno manjom od 0,5 mm i naročito povoljno sa manjom od 0,2 mm.

[0083] Posle nagrizanja, koje je sprovedena kako je to opisano u postupku prikazanom na slici 1, dobija se jedno višeslojno telo 10 prema slici 2c. Ovi formirani zraci jednog prikazanog zvezdastog motiva izgrađeni pomoću ova dva sloja 12 pojavljuju se sada sa izmenjenim bojama odnosno pojavljuju se u bojama laka 121 i 122. Ovi jasni prikazi otštampanih boja u vidljivom području dobijeni pomoću obojenih lakova mogu se takođe kako ovde tako i u drugim ovde prikazanim primerima dobiti primenom obojenih lakova, koji su UV aktivni ili se mogu pobuditi sa IR-zracima (IR = infra-crveni zraci) ili pokazuju optički promenljive efekte, kao što su na primer OVI® - boje, ili se mogu elektronski ili magnetno detektovati, na primer pomoću dodatka odgovarajućih metalnih nano čestica.

[0084] Ovde se takođe može, kako je to bliže objašnjeno pomoću slike 1, ponovo izraditi jedan otštampani iris-efekat.

[0085] Slike 3 do 5 prikazuju proizvodne korake jednog alternativnog višeslojnog tela 10, koje ipak u osnovi odgovara prikazanom višeslojnom telu na slici 2. Razlika se uglavnom ogleda u tome, da ovaj drugi sloj 12 u ovom slučaju nije već strukturisano otštampan, već se najpre nanese po celoj površini ili se nanese u najmanju ruku samo u većim površinskim područjima i dodatno se nakon toga strukturiše.

[0086] Za tu svrhu će se najpre na jedan noseći sloj 13 od poliestera postaviti, naročito jedan PET sloj 14 za odvajanje i zatim jedan replicirajući sloj 15 od jedne termoplastične veštačke mase ili se kao replicirajući sloja 15 može da postavi jedan replicirajući lak, koji otvrdnjava pomoću zračenja ili pomoću temperature, pri čemu se ovi slojevi mogu ponovo da sastoje iz više naslaga. U jednom repicirajućem sloju 15 će se oblikovati jedna difraktivna struktura 151, na primer pomoću utiskivanja sa jednim metalnim alatom za utiskivanje. Na replicirajući sloj 15 biće sada nanet ovaj prvi sloj 11, koji je u ovom slučaju formiran kao sloj iz jednog transparentnog visokoprelamajućeg HRI materijala (HRI = High Refractive Index), na primer iz cink-sulfida ili titan-dioksida. Na ovaj prvi sloj 11 će se po celoj površini ili makar u velikim delovima područja naneti drugi sloj 12, koji se opet sa svoje strane sastoji od dva sloja 121, 122 sa lakom različite boje, koji se graniče jedan uz drugoga. Slojevi 121, 122 sa lakom su pri tome UV osetljivi foto lakovi, kao što je na primer AZ 1518 od firme AZ Electronic Materials na bazi fenolne smole/diazohinon. Na kraju će se sloj 16 sa maskom utisnuti parcijalno na drugi sloj 12. Sloj 16 sa maskom služi pri tome istovremeno kao nagrizajući lak i kao zaštitni lak. Pored toga može se predvideti jedan lak rezistentan na nagrizanje, na primer na bazi kopolimera od PVC/PVAc (polivinilacetat), na primer od UV absorbirajućih titan-dioksid čestica ili nekog drugog UV- blokirajućeg sredstva. Na kraju sledi jedno osvetljavanje sa UV svetlom od strane sloja 16 sa maskom. Osvetljavanje se sprovodi sa jednim svetlom sa talasnom dužinom od 350 nm i sa jednom dozom zračenja od 25 mJ/cm<2>do 500 mJ/cm<2>.

[0087] Na slici 3 prikazan je međuprodukt pre postavljanja u jedno kupatilo sa lužinom (bazom), koje istovremeno vrši funkciju kupatila za razvijanje i kupatila za nagrizanje.

[0088] Za ovaj postupak u kupatilu pogodan je rastvor na primer NaOH sa jednom koncentracijom prvenstveno od 0,05 % do 2,5 %, koji dejstvuje na međuprodukt u vremenu prvenstveno od 2 sekunde do 60 sekundi pri jednoj temperaturi od 20<0>C do 65<0>C.

[0089] U području koje nije zaštićeno sa slojem 16 sa maskom biće za to vreme foto lakovi 121 i 122 drugog sloja 12 osvetljavani sa UV zracima i time će se poces rastvaranja odvijati sada u kupatilu za razvijanje. Na taj način će se dobiti međuprodukt prikazan na slici 4. Ovaj međuprodukt svakako nije izolovan-zaštićen od daljih reakcija. Više puta se nadalje može koristiti postupak nagrizanja, pri čemu će sada HRI- sloj 11 biti napadnut odnosno izložen nagrizanju samo tamo gde nije prekriven i zaštićen preostalim drugim slojem 12. Lakovi 121, 122 dejstvuju ovde znači istovremeno i kao rezistenti na nagrizanje. Posle postupka nagrizanja dobija se gotovo višeslojno telo 10 prikazano na slici 5. Na ovo višeslojno telo 10 može se naneti još jedan sloj sa lepkom, koji ispunjava slobodno ležeću difraktivnu strukturu 151 tamo, gde ona nije prekrivena sa prvim slojem 11. Difraktivna struktura 151 je na taj način vidljiva samo tamo, gde HRI-materijal prvog sloja 11 deluje kao sloj za refleksiju. Na slici 6 je prikazano jedno dalje višeslojno telo 10. Nanošenje slojeva 11 i 12 sledi analogno kao kod izvedenog primera prikazanog na slici 1.Na kraju će se po celoj površini naneti jedan transparentni HRI-sloj 17, tako da je vidljiv difraktini element 18 koji nije prekriven od strane prvog sloja 11.

[0090] Difraktivne strukture su prema tome postavljene u ovim neprovidnim metalnim područjima prvog sloja 11 i u području transparentnog HRI-sloja 17, ali nisu na tipičan način prepoznatljive u otštampanim područjima drugog sloja 12, jer su ove difraktivne strukture isključene pomoću ovog direkno na difraktivnim strukturama otštampanog obojenog laka drugog sloja 12, a to je posledica toga što obojeni lak ima jedan sličan indeks prelamanja (oko 1,5) kao i replicirajući sloj i pri tome nikakav optički dejstvujući granični sloj nije formiran između obojenog laka i replicirajućeg sloja. Pri tome je prvenstveno potrebno da se indeksi prelamanja oba susedna sloja ne razlikuju više od 0,1 jedan od drugoga.

[0091] Izvedeni primer prikazan na slikama 7a-c odgovara opet s druge strane izvedenom primeru prikazanom na slici 1. Jedina razlika leži u tome, da su za prvi sloj 11 upotrebljena dva razločita metala 113, 114, kao što su na primer aluminijum i bakar. Oba metala 113, 114 se mogu prostorno razdvojiti jedan od drugoga ili postaviti granično jedan uz drugi ili se mogu takođe delimično preklopiti.

[0092] Slika 7b pokazuje sa svoje strane, kako je drugi sloj 12 utisnut preko prvog sloja 11, posmatrano sa strane odnosno iz pravca utiskivanja.

[0093] Slika 7c pokazuje gotovo višeslojno telo posmatrano sa strane metala. Na osnovu neprovidnosti metalnih slojeva nije jasan otisak drugog sloja 12 unutar metalnog područja prvog sloja 11.

[0094] Strukturisanje prvog sloja 11 može da usledi u dva koraka, jer se na primer moraju da koriste različita sredstva za nagrizanje za oba upotrebljena metala ili metalne legure. U slučaju da je upotrebljen Al (aluminijum) i Zu (bakar) za prvi sloj 11 odgovarajuća sredstva za nagrizanje su na primer NaOH i FeCI<3>. Međutim pošto se koristi ista otštampana maska za strukturisanje, naime upotrebljava se isti drugi sloj 12, sledi prelaz oba metala 113, 114 prvog sloja 11 u perfeknom registru tojest u ekzaktnom relativnom položaju za štampanje drugog sloja 12.

[0095] Izvedeni primer prema slici 8 odgovara opet jednom izvedenom primeru prema slici 1. Jedino što je ovde dodatno nanet još jedan dalji transparentni HRI-sloj 17. Pored toga biće na jedan prvi sloj 11 nanet jedan neprovidan metalni sloj 113, na primer aluminijum, na način koji je već predhodno opisan. U jednom daljem radnom koraku upotrebiće se HRI-sloj 17 izveden od ZuS (cink-sulfid) ili TiO<2>(titan-dioksid), što može da usledi na isti način pomoću postupka isparavanja ili postupkom katodnog rasprašivanja, tako da će raspored slojeva biti izveden u skladu sa slike 8a. Pri tome HRI- sloj 17 može biti postavljen samo parcijalno ili može biti postavljen granično na metalni sloj 113 ili može takođe da se makar delimično preklapa s njim. Na taj način metalni sloj 113 i HRI- sloj 17 formiraju zajedno prvi sloj 11. Na kraju će se sve prekriti sa jednim na primer crveno obojenim slojem kao drugim slojem 12, tako da će se dobiti situacija prema slici 8b. Posmatranje elementa sledi sa strane utiskivanja-štampanja.

[0096] U jednom daljem postupnom koraku otpadaju nepokrivena područja metalnog sloja 113 i HRI- sloja 17 koji služe za refleksiju, u datom slučaju takođe u dva postupna koraka sa odgovarajućim hemikalijama koje su prilagođene uklonjenim slojevima, na primer dve različite lužine-baze. Dok se za uklanjanje aluminijumskog dela može upotrebiti NaOH uz već opisani postupak, za uklanjanje jednog HRI- sloja iz ZnS prvenstveno se upotrebljava isto tako NaOH ili takođe Na<2>CO<3>pri jednoj temperaturi od 20<0>C do 60<0>C za jedno okvirno vreme od 5 sekundi do 60 sekundi.

[0097] Gotovo višeslojno telo je prikazano na slici 8c gledano od strane prvog sloja 11. U odnosu na sliku 1 ovde takođe u području bez metala, u kome postoji HRI- sloj 17, dejstvo difraktivne strukture u supstratu je primetno, dok je istovremeno i obojeni otisak drugog sloja 12 prepoznatljiv, jer je između ovog otiska i difraktivne strukture raspoređen još HRI- sloj 17 kao optički granični sloj. Obojeni lak može pri tome biti transparentan, proziran ili može biti nadalje takođe izveden kao neprovidan.

[0098] Slika 9 odgovara slici 1. Razlika se ogleda u tome, što je prvi sloj 11 sitno-fino strukturisan, a ovde leži ispred kao stalno ponavljajući broj "50". Proizvodni proces obuhvata jedan prvi ptoizvodni korak, u kome je proizveden fino strukturisan prvi sloj 11 prema slici 9a. Odgovarajuće fino strukturisani metalni slojevi mogu da se proizvedu na sledeći način: u prvom trenutku će se pomoću jedne visoko rasčlanjenje maske za osvetljavanje strukturisati jedan sloj sa foto lakom, koji se opet dodatno koristi za strukturisanje metalnog sloja ili se pri tome koristi postupak za metaliziranje delova bez tolerancije, kako je to na primer poznato iz partentnog dokumenta WO 2006/084685 A2. Sloj 11 se sastoji iz finog rastera, koji se naprimer sastoji iz jednog mikroskopski sitnog teksta.

[0099] Na kraju sledi štampanje-utiskivanje u boji drugog sloja 12 u skladu sa slikom 9b. Drugi sloj 12 u ovom primeru u poređenju sa prvim slojem 11 ima izveden jedan krupno strukturisani motiv u obliku velikog broja "50". Drugi sloj 12 može na isti način takođe da bude strukturisan sa vrlo sitnim-finim motivima.

[0100] U poslednjem proizvodnom koraku drugi sloj 12 otštampan u boji služi kao maska za tačno registrovanje delova prvog sloja 11 koji se uklanjaju, tako da se na kraju dobija višeslojno telo 10 prikazano na slici 9c. Ovaj postupak uklanjanja sledi analogno već opisanom postupku nagrizanja.

[0101] Ukoliko su prvi sloj 11 i drugi sloj 12 izvedeni ka fino strukturisani linijski raster, posle njihovog relativnog slaganja jedan prema drugome dolazi se do jednog efekta naslaganih slojeva i ova iz toga proistekla fina struktura predstavlja sada fino strukturisanu strukturu naslaganih slojeva odnosno strukturu sastavljenu od prvog sloja 11 i drugog sloja 12. Struktura naslaganih slojeva može pri tome na primer da proizvede jedan željeni Moireefekat (moire'-efekat je efekat u obliku francuske moire'- tkanine).

[0102] Fino strukturisanje prvog sloja 11 može da se izvede takođe kao giljoš linije (Guilloch – linije) sa velikim brojem finih linija, prvenstveno kao metalni sloj za refleksiju u kombinaciji sa optički prelamajućom-difrakcionom strukturom na primer sa jednim KINEGRAM®-om, kako je to prikazano na slici 17A. Na kraju sledi postavljanje drugog sloja 12 otštampanog u boji prema slici 17B.

[0103] Štampa-otisak u boji može pri tome da ima više različito obojenih područja, na primer u obliku nacionalne–državne zastave (kako je to gore pokazano) i/ili u obliku jedne geografske konture neke zemlje ili u obliku nekog grba ili neki drugi motiv izveden u više boja. U poslednjem koraku drugi sloj 12 otštampan u boji služi kao maska za tačno registrovanje delova prvog sloja 11 koji se uklanjaju, tako da se na kraju dobija višeslojno telo 10 prikazano na slici 17C. Ovaj postupak uklanjanja sledi analogno već opisanom postupku nagrizanja.

[0104] Na izvedenoj formi prikazanoj na slici 17 prepoznaju se nezavisne oznake kao sigurnosni elementi protiv falsifikovanja i ona pokazuje posebno svojstvo, da fino strukturisane linije postoje samo u obojenim područjima i ove fino strukturisane linije prepoznatljive u jednom obojenom području prema registru se nastavljaju u jedno dalje susedno obojeno područje. Jedna druga izvedena forma sa jednim fino strukturisanim prvim slojem 11 pokazana je na slici 18, koja takođe može da bude izvedena kao Guilloch – linije sa velikim brojem finih linija, prvenstveno kao metalni sloj za refleksiju u kombinaciji sa optički prelamajućomdifrakcionom strukturom na primer sa jednim KINEGRAM®-om, kako je to prikazano na slici 18A.

[0105] Na kraju sledi štampanje-utiskivanje drugog sloja 12 prema slici 18B. Pri tome koristi se jedan bezbojni, prvenstveno transparentni rezistent na nagrizanje sa jednim UV-absorberom. Na kraju ovaj rezistent na nagrizanje treba da ispuni dvostruku funkciju: s jedne strane služi kao rezistent na nagrizanje za dalje strukturisanje ovog fino strukturisanog prvog sloja 11 pomoću postupka nagrizanja i s druge strane kasnije treba da posluži kao maska pri osvetljavanju za strukturisanje obojenog područja.

[0106] Odgovarajuće obložena površina prvog sloja 11 sa ovim rezustentom na nagrizanje će imati fino srukturisan prvi sloj 11, dok područja u kojima nije predviđen rezistent na nagrizanje biće uklonjena pomoću postupka nagrizanja.

[0107] Na kraju će biti utisnut obojeni foto lak, koji obuhvata najmanje jedno područje, koje nije prekriveno sa bezbojnim rezistentom na nagrizanje. Foto lak se ipak može takođe preklopiti sa rezistentom na nagrizanje. Kroz osvetljavanje jednobojnog foto laka uz upotrebu jednog bezbojnog rezistenta na nagrizanje sa UV-absorberom kao maskom pri osvetljavanju doći će do otvrdnjavanja obojenog foto laka u onim područjima, koja nemaju transparentni rezisten na nagrizanje i mogu se u preostalim područjima tačno registrovati delovi za primenu rezistenta na nagrizanje i ovi delovi se mogu zaštititi pomoću rezistenta na nagrizanje i na taj na;in bi se definisala područja u kojima se uklanja fino strukturisani prvi sloj 11.

[0108] Izvedenu formu prikazanu na slici 18 će posmatrač prepoznati kao sigurnosni element protiv falsifikovanja i ona pokazuje posebno svojstvo, da fina struktura prvog sloja 11 postoji samo u neobojenim područjima i završava se registrovana tačno uz obojena područja foto laka kao i da su fine strukture prvog sloja 11 praktično "prešle preko obojenog područja" odnosno sadrži se nadalje ova fina struktura prvog sloja 11 registrovana u jednom pritom susednom transparentnom području.

[0109] Slike 10 do 13 prikazuju proizvodne korake jednog alternativnog višeslojnog tela 10, koje ipak u suštini u osnovnoj strukturi odgovara višeslojnom telu 10 prikazanom na slici 9. Jedina bitna razlika leži u tome, da drugi sloj 12 u ovom slučaju nije već predhodno strukturisan pomoću štampanja, već je najpre postavljen celom površinom ili makar u velikim površinskim područjima i na kraju se strukturiše.

[0110] U tu svrhu najpre će se na noseći sloj 13 izveden od poliestera ili PET (PET = polietilentereftalat) postaviti sloj 14 za odvajanje i jedan replicirajući sloj 15. U replicirajućem sloju 15 formiraće se potom jedna difraktivna struktura 151. Na replicirajući sloj 15 naneće se sada prvi sloj 11, koji je u ovom slučaju izveden kao fino strukturisani metalni sloj, na primer u obliku jednog rastera.

[0111] Na prvi sloj 11 se zatim, kako je to prikazanom na slici 11, nanosi po celoj površini drugi sloj 12, koji se sa svoje strane sastoji iz dva različito obojena laka 121, 122, koji se graniče jedan uz drugoga. Lakovi 121, 122 predstavljaju pri tome UV osetljive obojene foto lakove. Na kraju će se parcijalo utisnuti jedan sloj 16 sa maskom na drugi sloj 12, tako da se dobija ovaj međuprodukt prikazan na slici 12. Sloj 16 sa maskom može da ima oblik jednog daljeg rastera. Sloj 16 sa maskom služi pri tome istovremeno kao lak za nagrizanje i kao zaštitni lak. U tu svrhu može rezistentni lak na nagrizanje biti predviđen na primer sa UV absorberom u vidu titan-dioksid čestica ili sa nekim drugim UV blokirajućim sredstvom. Na kraju sledi osvetljavanje sa UV- svetlom i to od strane sloja 16 sa maskom. Parametri osvetljavanja i upotrebljeni lakovi odgovaraju pri tome već gore opisanim slučajevima.

[0112] Umesto jednog sloja 16 sa maskom može se takođe koristiti film-maska, koja je samo u toku procesa osvetljavanja u kontaktu sa slojevima sa lakom 121, 122 i posle toga se ponovo odstranjuje.

[0113] Ovaj na slici 12 prikazani međuprodukt će se zatim obraditi u jednom kupatilu sa lužinom (bazom), na primer sa 0,3% koncentracijom NaOH i na temperaturi od 60<0>C, koje istovremeno vrši funkciju kupatila za razvijanje i kupatila za nagrizanje. U onim područjima koja nisu zaštićena pomoću sloja 16 sa maskom biće osvetljavan lak 121.122 drugog sloja 12 tokom UV zračenja i time će se poces rastvaranja odvijati sada u kupatilu za razvijanje. U daljem toku postupka nagrizanja biće napadnut odnosno izložen nagrizanju prvi sloj 11, i to samo tamo gde prvi sloj 11 nije prekriven i zaštićen preostalim drugim slojem 12. Lakovi 121, 122 dejstvuju ovde znači istovremeno i kao rezistenti na nagrizanje. Posle postupka nagrizanja dobija se gotovo višeslojno telo 10 prikazano na slici 13.

[0114] Upotreba rastera za prvi sloj 11 i drugi sloj 12 prkazana je na slici 14. Pored prikazanih linija rastera i raster-motiva samo po sebi se podrazumeva da su moguće takođe i neke druge strukture, naprimer jedan tačkasti raster. Dalje se mogu prvi sloj 11 i/ili drugi sloj 12 predvideti sa jednim daljim rasterom sa difraktivnom strukturom na dotičnom replicirajućem sloju prvog sloja i/ili drugog sloja. Pomoću toga će se dobiti ne samo efekti naslaganih slojeva pomoću naslaganih rastera na prvi i drugi sloj, već se takođe dobija jedna dalja dodatna naslaga ovih slojeva ili sa difraktivnim rasterom prvog sloja i/ili drugog sloja odnosno ovi optički promenljivi efekti. Efekat naslaganih slojeva može da ispadne veoma različit, već prema tome kakve su posle toga dužine rastera odnosno da li su slične ili različite i/ili kakvi su oblici rastera, koji se nalaze na naslagama primenjenih rastera. Naročito u zavisnosti od ugla gledanja/ ili ugla osvetljavanja difraktivnog rastera mogu da se proizvedu pri tome neočekivani optički efekti kod ovih kompleksnih naslaga slojeva. Ovi dosada razmatrani izvedeni primeri su bazirani na tome, da je najpre proizveden jedan parcijalni sloj za refleksiju od neprovidnog metala ili transparentnog HRI- materijala (prvi sloj 11) i uvedeno dodatno štampanje-utiskivanje (drugi sloj 12). Štampanje – utiskivanje drugog sloja 12 služi pri tome kao sloj sa maskom, na primer analogno jednom utiskivanju rezistenta na nagrizanje, za dalje parcijalno strukturisanje metalnog sloja 11. U izvedenom primeru prema slici 15 prvo će se izvršiti jedno utiskivanje (drugi sloj 12) u predhodnom materijalu, u kome se neće formirati dodatno nikakva prikazana difraktivna struktura (vidi sliku 15a).

[0115] U jednom daljem proizvodnom koraku biće proizvedeno prvo metalno područje (prvi sloj 11), kao što je prikazano na slici 15b.

[0116] U sledećem proizvodnom koraku će se iskoristiti u predhodnom materijalu već postojeće utisnuće-štampa kao osvetljavajuća maska za jedan sloj sa foto lakom, da bi se tačno registrovao za štampanje drugog sloja 12 za strukturisanje prvog sloja 11. Upotrebljeni materijal i parametri postupka odgovaraju pri tome već gore opisanom postupku.

[0117] Drugi sloj 12 će se znači proizvoditi u potpunoj vremenskoj i lokalnoj zavisnosti od prvog sloja 11. Drugi sloj 12 se može na primer rasporediti na naličje jednog supstrata koji nije ovde prikazan, a prvi sloj 11 na njegovu prednju stranu. Opciono se može za izvesne namene da ukloni drugi sloj 12, kada ne bude više potreban kao pomoć za strukturisanje.

[0118] Pri tome su za kontrolu prepoznaju kako obojena područja sa difraktivnom strukturu tako isto i obojena područja bez difraktivne strukture, pri čemu su ova područja prema prvom i drugom sloju 11, 12, u tačnom registru jedan prema drugome i tako registrovani prelaz jedan u drugi.

[0119] Slika 16 prikazuje jedno višeslojno telo 10. Ovde će se, kako je to prikazano na slici 16a, najpre izraditi prvi sloj 11 kao metalni sloj sa jednim ostavljenim slobodnim mestom za upisana slova 19. Drugi sloj 12 će se, kako je to prikazano na slici 16b, kao sloj sa lakom u obliku talasastog rastera utisnuti na prvi sloj 11, koji zatim služi kao rezistentna maska za dalje strukturisanje prvog sloja 11 u jednom kupatilu sa lužinom-bazom. Posle nagrizanja dobijeno je višeslojno telo 10 prikazano na slici 16c, kod koga se obojene linije drugog sloja 12 u području ostavljenog prostora za utisnuto slovo 19 u tačnom registru u odnosu na preostale metalne linijama prvog sloja 11 nastavljaju izvan ovoga utisnutog slova 19.

[0120] Širina linija pri tome ne mora biti konstantna, već se može dodatno modulisati, usled čega se dobija različita lokalna površinska gustina rastera, koja dopunski formira jednu optičku informaciju. Širina linija rastera prvenstveno iznosi od 25 µm do 150 µm. Takođe i dužina rastera se može modulirati i iznosi manje od 300 µm i prvenstveno manje od 200 µm, kao i prvenstveno više od 25 µm.

Claims (15)

1. PATENTNI ZAHTEVI

1. Postupak za izradu jednog sigurnosnog elementa (10), obuhvata proizvodne korake:

a) prizvodnja jednog parcijalnog prvog sloja (11) odnosno jednog parcijalnog prvog sistema slojeva na jednom substratu, pri čemu se parcijalni prvi sloj (11) odnosno parcijalni prvi sistem slojeva nalazi u jednom prvom parcijalnom delimičnom području (111) i ne nalazi se u jednom drugom parcijalnom delimičnom području (112);

b) prizvodnja jednog parcijalnog drugog sloja (12) odnosno jednog parcijalnog drugog sistema slojeva, pri čemu se parcijalni drugi sloj (12) odnosno parcijalni drugi sistem slojeva nalazi u jednom trećem delimičnom području i ne nalazi se u jednom četvrtom delimičnom području, i pri čemu se treće delimično područje preklapa sa prvim delimičnim područjem (111) i drugim delimičnim područjem (112);

c) strukturisanje parcijalnog prvog sloja (11) odnosno parcijalnog prvog sistema slojeva uz upotrebu parcijalnog drugog sloja (12) odnosno parcijalnog drugog sistema slojeva kao maske, pri čemu kod strukturisanja prvog parcijalnog sloja (11) odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva ovaj odnosno ovi slojevi u onim područjima, naročito u trećem delimičnom području, u kojima nisu prekriveni sa drugim parcijalnim slojem (12) odnosno sa drugim parcijalnim sistemom slojeva, ili selektivno ostaju zadržani ili se selektivno uklanjaju.

2. Postupak prema zahtevu 1,

naznačen time,

da strukturisanje prvog parcijalnog sloja (11) odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva u proizvodnom koraku c) sledi pomoću nagrizanja.

3. Postupak prema zahtevu 2,

naznačen time,

da parcijalni drugi sloj (12) odnosno parcijalni drugi sistem slojeva je jedan rezistent za nagrizanje odnosno sadrži jedan rezistent za nagrizanje, koji je prvenstveno jedan lak, naročito sadrži jednu vezivnu materiju, pigmente, naročito obojene ili neobojene pigmente, i/ili efektivne pigmente, sisteme sa tankim film-slojevima, holesterinske tečne kristale, boje i/ili metalne i/ili nemetalne nano čestice.

4. Postupak prema nekom zahtevu 1 do 3,

naznačen time,

da strukturisanje prvog parcijalnog sloja (11) odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva u proizvodnom koraku c) sledi pomoću postupka Lift-Off.

5. Postupak prema zahtevu 4,

naznačen time,

da drugi parcijalni sistem slojeva sadrži jedan lak za pranje, koji je rastvorljiv u jednom sredstvu za rastvaranje, naročito u vodi, pri čemu je lak za pranje prvenstveno jedan lak, koji sadrži prvenstveno obojene materije i sredstva za punjenje.

6. Postupak prema nekom zahtevu 1 do 5,

naznačen time,

da strukturisanje parcijalnog prvog sloja (11) odnosno parcijalnog prvog sistema slojeva u proizvodnom koraku c) sledi pomoću maske za osvetljavanje.

7. Postupak prema zahtevu 6,

naznačen time,

da parcijalni drugi sistem slojeva sadrži najmanje jedan zaštitni lak.

8. Postupak prema zahtevu 6 ili 7,

naznačen time,

da parcijalni prvi sloj (11) odnosno parcijalni prvi sistem slojeva je jedan foto lak odnosno sadrži najmanje jedan foto lak.

9. Postupak prema nekim zahtevima 1 do 8,

naznačen time,

da se u proizvodnom koraku a) i/ili koraku b) proizvode jedan parcijalni prvi sloj (11) odnosno jedan parcijalni prvi sistem slojeva i/ili parcijalni drugi sloj (12) odnosno parcijalni drugi sistem slojeva pre svega po celoj površini ili najmanje u jednom velikom površinskom području, i na kraju se strukturišu, pri čemu strukturisanje parcijalnog prvog sloja (11) odnosno parcijalnog prvog sistema slojeva i/ili strukturisanje parcijalnog drugog sloja (12) odnosno parcijalnog drugog sistema slojeva u proizvodnom koraku a) odnosno b) sledi naročito pomoću postupka nagrizanja, pomoću postupka Lift-Off ili sa maskom za osvetljavanje, pri čemu prvenstveno pri strukturisanju parcijalnog drugog sloja (12) odnosno parcijalnog drugog sistema slojeva u proizvodnom koraku b) sledi istovremeno strukturisanje parcijalnog prvog sloja (11) odnosno parcijalnog prvog sistema slojeva prema proizvodnom koraku c).

10. Postupak prema nekim zahtevima 1 do 9,

naznačen time,

da se u proizvodnom koraku a) i/ili koraku b) proizvode strukturisani parcijalni prvi sloj (11) odnosno parcijalni prvi sistem slojeva i/ili parcijalni drugi sloj (12) odnosno parcijalni drugi sistem slojeva.

11. Postupak prema nekim zahtevima 1 do 10,

naznačen time,

da se parcijalni prvi sloj (11) odnosno parcijalni prvi sistem slojeva i/ili parcijalni drugi sloj (12) odnosno parcijalni drugi sistem slojeva nanose u obliku najmanje jednog motiva, mustre-uzorka, simbola, slike, loga ili alfanumeričkih karaktera, naročito brojeva i/ili slova.

12. Postupak prema nekim zahtevima 1 do 11,

naznačen time,

da se parcijalni prvi sloj (11) odnosno parcijalni prvi sistem slojeva i/ili parcijalni drugi sloj (12) odnosno parcijalni drugi sistem slojeva nanose u obliku jednog jednodimenzionalnog ili dvodimenzionalnog linijskog rastera i/ili tačkastog rastera, koji naročito imaju jednu dužinu rastera manju od 300 µm, prvensteno manju od 200 µm, i veću od 25 µm, prvenstveno veću od 50 µm.

13. Postupak prema nekim zahtevima 1 do 12,

naznačen time,

da supstrat sadrži jedan replicirajući sloj sa jednim difraktivnim površinskim reljefom ili je supstrat sam formiran kao replicirajući sloj, pri čemu je u replicirajućem sloju nanet površinski reljef koji predstavlja naročito jedan hologram, Kinegram®, jedna prvenstveno u sinusnoj formi difrakciona rešetka, jedna asimetrična reljefna struktura, jedna blazerešetka, jedna prvenstveno izotropna ili anizotropna mat-struktura, ili jedna svetlosno difrakciona i/ili svetlosno prelamajuća i/ili svetlosno fokusirajuća mikro struktura ili nano

struktura, jedno binarno ili kontinualno prizmatično sočivo, jedna struktura sa mikro prizmama, ili jedna kombinacija struktura formirana iz navedenih struktura.

14. Sigurnosni element (10), koji se može dobiti naročito prema jednom postupku izvedenom u skladu sa nekim zahtevima 1 do 13, pri čemu sigurnosni element sadrži jedan supstrat, jedan parcijalni prvi sloj (11) odnosno jedan parcijalni prvi sistem slojeva kao i jedan parcijalni drugi sloj (12) odnosno jedan parcijalni drugi sistem slojeva, pri čemu se parcijalni prvi sloj (11) odnosno parcijalni prvi sistem slojeva strukturiše pri upotrebi drugog parcijalnog sloja (12) odnosno parcijalnog drugog sistema slojeva kao maske tačno registrovan prema drugom parcijalnom sloju (12) odnosno drugom parcijalnom sistemu slojeva i pri tome se pre strukturisanja prvi parcijalni sloj (11) odnosno prvi parcijalni sistem slojeva nalazi u jednom prvom delimičnom području (111) i ne nalazi se u jednom drugom delimičnom području (112), pri čemu se drugi parcijalni sloj (12) odnosno drugi parcijalni sistem slojeva nalazi u jednom trećem delimičnom području i ne nalazi se u jednom četvrtom delimičnom području, i pri čemu se treće delimično područje preklapa sa prvim delimičnim područjem (111) i drugim delimičnim područjem (112), i pri čemu posle strukturisanja prvog parcijalnog sloja (11) odnosno prvog parcijalnog sistema slojeva ovaj odnosno ovi slojevi u onim područjima, naročito u trećem delimičnom području, koja su prekrivena sa drugim parcijalnim slojem (12) odnosno drugim parcijalnim sistemom slojeva ili ostaju selektivno zadržani ili se selektivno uklanjaju, i pri čemu posle strukturisanja drugi parcijalni sloj (12) odnosno drugi parcijalni sistem slojeva ostaje nepromenjen u najmanju ruku u području preklapanja između drugog delimičnog područja (112) i trećeg delimičnog područja.

15. Zaštićeni dokument, naročito novčanica, vrednosni papir, lična dokumenta-lična karta, pasoš ili kreditna kartica zaštićeni sa jednim sigurnosnim elementom (10) prema zahtevu 14.