PL127734B2 - Process for preparing deppresants - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania despesatorów do produkcji olejów smaro¬ wych i napedowych.Znane sa rózne klasy zwiazków organicznych, które moga sluzyc jako depresatory stosowane do producji olejów smarowych i napedowych. Jako depresatory sa stosowane produkty kondensa¬ cji naftalenu z chloroparafinami, wysokoczasteczkowe alkinofenole, polimetakrylany, estry kwasu ftalowego i zasady Schiffa (pochodne acylowanych weglowodorowych aromatycznych). Szeroko stosowane sa równiez produkty kondensacji naftalenu z chloroparafinami C24-C30. Natomiast alkilowanie 1-metylonaftalenu i 2-metylonaftalenu jest znane tylko da nielicznych nizszych pochodnych alikilowych (do Cg), ale takie alkilopochodne nie posiadaja wlasnosci depresacyjnych.Znane sa sposoby otrzymywania nizszych pochodnych alkilowych metylonaftalenów na drodze alkilowania metylonaftalenów etylenem i izobutenem oraz alkilowanie 1-metylonaftalenu i 2-metylonaftalenu za pomoca alkoholi. Znanejest równiz alkilowanie metylonaftalenów butanem- 1, heptenem-1 oraz cykloheksanolem wobec 96% N2SO4.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu otrzymywania depresatora o lepszych wlasnos¬ ciach depresacyjnych oraz wyeliminowanie z procesu naftalenu.Istota wynalazku polega na otrzymywaniu depresatora oraz alkilowania chloroparafinami w obecnosci katalizatorów Fridel — Carftsa w ilosci 0,5-10% wagowych w podwyzszonej temperatu¬ rze w ten sposób, ze do reakcji stosuje sie czysty 1-metylonaftalen lub 2-metylonaftalen lub ich mieszanine. Mozna tez stosowac pogan naftalenowy o sumarycznej zawartosci 1-metylonaftalenu i 2-metylonaftalenu wynoszacy 50-90% wagowych. Czynnikiem alkilujacym chloroparafiny o sred¬ niej masie czasteczkowej 400-580 i zawartosci chloru 10-14% wagowych oraz sredniej dlugosci lancucha chloroparafin C23-C35.Stosunek molowy chloroparafin do metylonaftalenów moze sie zmieniac w zakresie 0,5:1 do 10:1. Proces kondensacj metylonaftalenów przeprowadza sie w czasie od 0,5 do kilku godzin, w temperaturze 35-150°C. W przypadku otrzymywania depresatora z poganu naftalenowego mozna stosowac pogan naftalenowy oczyszczony jak równiez nie oczyszczony.Jako katalizator korzyst¬ nie jest stosowac bezwodny AICI3 lub AICI3 w postaci kompleksu z weglowodorami aromatyczny-2 127 734 mi. Po zakonczeniu reakcji do mieszaniny dodaje sie wode w ilosci 0,5-10% wagowych. Po dokladnym wymieszaniu mieszanine reakcyjna rozdziela sie na drodze destylacji atmosferycznej w celu odpedzenia wody i prózniowej w celu oddzielenia nieprzereagowanych metylonaftalenów i chloroparafinol produktów kondensacji. Pozostalosc po destylacji prózniowej stanowi produkt alkilacji, który mozna zastosowac jako depresator do olejów silnikowych smarowych i napedowych.Gotowy produkt alkilacji poddaje sie analizie na zawartosc chloroparafin (chromatografi¬ cznie lub próba Beilsteina). Produkt alkilacji mozna zastosowac wprost jako dodatek do olejów w ilosci 0,5-2% wagowych. Mozna go tez podac dodatkowemu oczyszczaniu za pomoca ziemi odbarwiajacych. Przez oczyszczenie uzyskuje sie polepszenie wlasnosci optycznych depresatora oraz wlasnosci depresujacych. Oczyszczanie depresatorów otrzymywanych sposobem wedlug wynalazku przeprowadza sie na drodze kontaktowania roztworu w rozpuszczalniku (roztwór o stezeniu okolo 1: 1) z 5-10% wagowych wysuszonej ziemi odbarwiajacej, ogrzewania i mieszania, odfiltrowania ziemi odbarwiajacej i odparowania rozpuszczalnika. Rozpuszczalnikiem moze byc benzen, toluen, ksyleny lub frakcja naftowa. Depresatory oczyszczone tym sposobem wykazuja lepsze wlasnosci i dodane w tej samej ilosci obnizaja srednia temperature krzepniecia oleju o kilka stopni nizej.P r z y k l a d I. Przeprowadzono kondensacje 90 g chloroparafin o zawarotsci 10% wagowych Cl z 3,5 g 1-metylonaftalenu (stosunek molowy 8:1). Reakcje prowadzono w temperaturze 75°C, w czasie 1 godziny, wobec 3% wagowych bezwodnego AlCb. Produkt kondensacji o masie czastecz¬ kowej okolo 619 dodany do oleju bazowego I w ilosci 0,3% wagowych obnizyl jego temperature krzepniecia z -16,0 do -18,5°C. W celu otrzywania oleju bazowego I zmieszano 414ghydrorafinatu V i 20 g brightstosku BS 30/35, olej zhomogenizowano w temperaturze 70°C w czasie 1 godziny.Srednia temperatura krzepniecia oleju bazowego I wynosila -16°C.Przyklad II.Przeprowadzono kondensacje 80g chloroparafin z 12,8g 1-metylonaftalenu (stosunek molowy 1,95:1) w temperaturze 70°C wobec 3% wagowych AICI3. Otrzymano 48 g depresatora o sredniej masie czasteczkowej okolo 862, który obnizal srednio temperature krzepnie¬ cia oleju bazowego I z -16 do -24,7°C (0,3% wagowych depresatora).Przyklad III. Nieoczyszczony pogan naftalenowy zawierajacy 15,5% 1-metylenonaftaleni 44.0% 2-metylonaftalenu poddano kondensacji z chloroparafinami w temperaturze 50°C w czasie 1 godziny, wobec 3% wagowych AICI3 (stosunek molowy chloroparafin do pogonu =0,58:1).Otrzymany depresor obnizal temperature krzepniecia oleju bazowego I z -16 do -18°C.Przyklad IV. Nieoczyszczony pogon naftalenowy o skladzie jak w przykladzie III, pod¬ dano kondensacji.z chloroparafinami w temperaturze 90°C. Stosunek molowy chloroparafin do pogonu naftalenowego wynosil 2,88:1. Synteze przeprowadzono wobec 3% wagowych bezwod¬ nego AICI3. Otrzymany nieoczyszczony depresator dodany do oleju bazowego I w ilosci 0,3% wagowych obnizal temperature krzepniecia oleju z -16 do -22,5°C.PrzykladV. Przeprowadzono kondensacje 1-metylonaftalenu z chloroparafinami przy stosunku molowym 4:1 w temperaturze 50°C wobec 9,1% AICI3. Otrzymany nieoczyszczony depresator dodany w ilosci 0,5% wagowych do oleju bazowego II obnizal jego temperature krzepniecia z -17,6 do -31°C. Olej bazowy II, o sredniej temperaturze krzepniecia -17°C otrzy¬ mano przez zhomogenizowanie w temperaturze 70°C 3320 g hydrorafinatu V i 138,4 g bright- stock'u BS 30/35.Przyklad VI. Przeprowadzono kondensacje oczyszczonego pogonu naftalenowego zchlo¬ roparafinami przy stosunku molowym 2:1 w temperaturze 70°C. Ktalizatorem byl AICI3 w ilosci 2,9% wagowych. Otrzymany depresator obnizyl srednia temperature krzepniecia oleju II z -17,6°C do -33,1°C (0,5% wagowych depresatora).Przyklad VII. Przeprowadzono kondensacje oczyszczonego pogonu naftalenowego z chloroparafinami dla stosunku molowego 4:1 w temperaturze 70°C wobec 2,94% AICI3. Otrzy¬ many produkt kondensacji obnizyl srednia temperature krzepniecia oleju bazowego II z-17,6°C do -26,4°C (0,5% wagowych) Depresator otrzymany jak w przykladzie V po oczyszczeniu go za pomoca ziemi rumunskiej obnizal srednia temperature krzepniecia oleju bazowego II z -17,6°C do -32°C.127734 3 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania depresatorów do olejów smarowych i napedowych przez alkilowa¬ nie pochodnych naftalenu chloroparafinami w obecnosci katalizatorów Fridel — Craftsa w ilosci 0,5-10% wagowych w podwyzszonej temperaturze, znamienny tym, ze do reakcji stosuje sie czysty 1-metylonaftalen lub 2-metylonaftalen lub ich mieszanine lub pogon naftalenowy o sumarycznej zawartosci 1-metylonaftalenu i 2-metylonaftalenu 50-95% wagowych oraz chloroparafiny o sred¬ niej masie czasteczkowej 400-580, zawartosc chloru 10-14% wagowych oraz sredniej dlugosci lancucha chloroparafin C25-C35, przy czym stosunek molowy chloroparafin do metylonaftalenów wynosi 0,5: 1 do 10: 1. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze proces prowadzi sie w temperaturze 35-150°C. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania depresatorów do olejów smarowych i napedowych przez alkilowa¬ nie pochodnych naftalenu chloroparafinami w obecnosci katalizatorów Fridel — Craftsa w ilosci 0,5-10% wagowych w podwyzszonej temperaturze, znamienny tym, ze do reakcji stosuje sie czysty 1-metylonaftalen lub 2-metylonaftalen lub ich mieszanine lub pogon naftalenowy o sumarycznej zawartosci 1-metylonaftalenu i 2-metylonaftalenu 50-95% wagowych oraz chloroparafiny o sred¬ niej masie czasteczkowej 400-580, zawartosc chloru 10-14% wagowych oraz sredniej dlugosci lancucha chloroparafin C25-C35, przy czym stosunek molowy chloroparafin do metylonaftalenów wynosi 0,5: 1 do 10: 1.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze proces prowadzi sie w temperaturze 35-150°C. PL